Dit dorp, ik weet nog hoe het was...

Handleiding

De publicatiedatum staat voor
de titel van het bericht.
Kies door op de titel te klikken.


Interieur kerk

Tekst ter beschikking gesteld door Dhr. T. Alers

 
27-04-2013 De kansel/preekstoel in onze kerk
30-03-2013 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (11)
02-03-2013 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (10)
02-02-2013 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (9)
05-01-2013 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (8)
07-12-2012 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (7)
10-11-2012 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (6)
13-10-2012 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (5)
15-09-2012 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (4)
18-08-2012 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (3)
13-06-2012 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (2)
28-04-2012 Beelden van heiligen in onze parochiekerk (1)
   

De kansel/preekstoel in onze kerk

In neogotiek en gepolychromeerd. De kansel werd vervaardigd door het atelier
Ramakers en geschonken door mevrouw Schrijnemakers-Pluijmakers in 1891.
Aan de kansel zijn invloeden terug te vinden van het atelier/architectenbureau Cuypers
uit Roermond.
Tegen de wand een zeszijdige kuip, 110 x 128 cm., vier zijden met gotische boognis
waarin taferelen in zeer hoog reliëf.
Tafereel I. Jezus op twaalfjarige leeftijd in de tempel van Jeruzalem.
Tafereel 2. De wonderbaarlijke visvangst op het meer van Genesareth, thans het
meer van Galilea of het meer van Tiberias.
Tafereel 3. De Bergrede. De berg van de zaligsprekingen en gelegen aan het meer van
Genesareth. In dit tafereel hebben de gebr. Ramakers zich zelf geportretteerd.
Tafereel 4. De sleuteloverdracht aan de apostel Petrus. “Gij zijt Petrus en op deze
steenrots zal ik mijn kerk bouwen”. Zwikken gevuld met bloemmotieven.
Kuiprand zigzag en bloemmotief.
Op de consoles, op de kuip: Christus en de vier evangelisten.
Christus staande op console met gotische vensters, zegenend met de rechterhand,
in zijn linkerhand een opengeslagen boek waarop de Alfa en de Omega.
De vier evangelisten: Matheus, Marcus, Lucas en Johannes. Elk van de evangelisten
met een boek op of in de linkerhand.
Kleding: rijke, vergulde, geplooide gewaden, vrijwel alle gelijk. De kuip staat op een rijk
versierde pilaar, hoogte 160 cm. De voet waarop de pilaar staat is van hardsteen.
De kansel/preekstoel werd in 1998 gerestaureerd o.l.v. Lei Baggen en Harry Dohmen
en na een afwezigheid van 28 jaar weer in de kerk teruggeplaatst.

Ton Alers.

Naar overzicht

Beelden in onze parochiekerk (11)

Heilige Gerardus Majella

Beeld in kunststof, 1.40 meter hoog. De heilige staat afgebeeld in toga met om zijn
middel een ceintuur waaraan een rozenkrans hangt. Tegen zijn linkerborst drukt hij
een omarmd kruisbeeld. Met zijn linkervoet staat hij op een draak, die de duivel
symboliseert.
De heilige Gerardus Majella werd geboren te Muro Lucano bij Napels in Italië op
23 april 1726. Hij overleed op 29-jarige leeftijd, 16 oktober 1755, aan tuberculose te
Caposele in Zuid-Italië. De heilige was een zoon van een kleermaker.
Al op jeugdige leeftijd wilde hij naar het klooster, maar hij werd niet geschikt geacht.
In 1749 trad hij daarom als lekenbroeder in bij de paters redemptoristen. Hij vervulde
vol overgave en met groot geduld al het eenvoudige werk.
Hij was o.a.: tuinman, kleermaker en portier.
De heilige Gerardus legde de gewone kloostergelofte af en de gelofte dat hij altijd zou
kiezen voor het volmaakte. Hij leefde een leven van gebed en onderdanige gehoor-
zaamheid.
Het was Alphonsus Maria de Liguori, later zelf heilig verklaard, die in deze ijverige en
bescheiden kloosterling een heilige ontdekte. Bij de mensen buiten het klooster was
de Heilige Gerardus zeer geliefd door zijn grote liefdadigheidswerken.
Paus Leo XIII verklaarde hem in 1893 zalig en paus Pius X verklaarde hem in 1904 heilig.

Hij is patroon van: o.a. kleermakers, portiers, zwangere vrouwen en voor hopeloze
zaken. De heilige Gerardus Majella is een populaire volksheilige.
Zijn bedevaartsoord is het bekende redemptoristenklooster te Wittem, dat jaarlijks
vele bedevaarders trekt.
In onze streek worden vele voet- en fietstochten gehouden naar het bedevaartsoord
in Wittem.

Ton Alers.

Naar overzicht

Beelden van heiligen in onze kerk (10)

Heilige Theresia van Lisieux.
Heilige Theresia van het Kind Jezus, maagd en kerklerares.
Beeld in kunststof en 1,45 meter hoog.
De heilige is afgebeeld met het Heilig Kruis, omgeven door rozen.
Het beeld staat in een hoek van het kleine transept.
De H. Theresia werd op 2 januari 1873 geboren als Marie Françoise Thérèse Martin in
Alençon in het Franse departement Orne in de regio Basse-Normandie.
Haar kloosternaam was: Thérèse de L’Enfant-Jesus et de la Sainte-Face. Zij groeide
op in een gezin van negen kinderen, waarvan vijf meisjes en vier jongens.
Alle meisjes werden kloosterzusters in de Orde van de Ongeschoeide Karmelietessen.
Met toestemming van paus Leo XIII, de bisschop van Lisieux en de overste van het
klooster trad de H. Theresia op vijftienjarige leeftijd, 9 april 1888, in bij de karmelie-
tessen van Lisieux.
Haar professie was in 1890. In 1893 werd haar de zorg over de novicen toebedeeld.

H. Teresia leek voor de buitenwereld een rustige zuster, maar in haar binnenste leed
zij haar leven lang onder angsten. Toch aanvaardde zij blijmoedig alles wat uit Gods
hand kwam. ”Alles is Genade”, was haar spreuk.
In 1895 begon zij haar levensverhaal op te schrijven op aandringen van haar lievelings-
zus Pauline, die overste was in het klooster met als kloosternaam Agnès de Jésus.
Haar autobiografie “Histoire d’une âme” (Het verhaal van een ziel) werd samengesteld
uit een drietal manuscripten en bewerkt door haar zus Agnès de Jésus.
Het boek werd vertaald in 40 talen.
De H. Theresia overleed aan tuberculose op vierentwintigjarige leeftijd, 30-09-1897.
Een bekende uitspraak van haar: “Ik wil rozen (zegeningen) laten regenen op aarde”.
Vandaar dat zij wordt afgebeeld als karmelietes met rozen in haar hand.
Zij wordt liefdevol de kleine Theresia genoemd om haar te onderscheiden van de grote
Theresia van Avila, ook een karmelietes.
De H. Theresia werd zalig verklaard 29 april 1923 en heilig verklaard 17 mei 1925.
Haar feestdag is 1 oktober. Zij is beschermheilige van Frankrijk en patrones van de
karmelietessen, missionarissen en van de missiegebieden.
Lisieux is na Lourdes het meest bezochte bedevaartsoord van Frankrijk.

Ton Alers.

Naar overzicht

Beelden van heiligen in onze kerk (9)

Heilige Blasius
Beeld uit 1876 in Lindehout en 150 cm. hoog. Gepolychromeerd.
Het beeld werd geschonken door pastoor Baggen uit Oirsbeek, die afkomstig was
uit Geleen H. Blasius was bisschop van Sebaste in Armenië en martelaar.
De Heilige werd tijdens de christenvervolgingen onder keizer Licinius in 316 vermoord.
De bisschop staande, gekleed in toga, tuniek met stola en daaroverheen een koormantel.
Op het bebaarde hoofd een mijter. In de linkerhand een staf en twee gekruiste,
brandende kaarsen. Met zijn rechterhand maakt hij een zegenend gebaar.

Over de H. Blasius is maar weinig bekend. Toch nam in de 11e en 12e eeuw de cultus
rond de heilige een hoge vlucht. De heilige zou op een wonderbare wijze een kind van
de verstikkingsdood hebben gered, nadat het een visgraat had ingeslikt.
Op zijn feestdag, 3 februari, houdt de priester twee gekruiste kaarsen voor de keel
van de mensen en spreekt dan het gebed uit:
“Moge God u op voorspraak van de H. Blasius bevrijden van keelziekten en andere
kwalen in de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest.”
De H. Blasius wordt o.a. aangeroepen tegen keelziekten, hoesten, bloedingen, zweren,
kiespijn en de pest.

Ton Alers.

Naar overzicht

Beelden van heiligen in onze parochiekerk (8)

Heilige Petrus Canisius.

Beeld in Lindehout, 160 cm. hoog uit 1875.
Dit beeld staat tegenover de opgang naar het oksaal. In zwart-goud gepolychromeerd.
De heilige staande in zwenking. Gekleed in jezuïetentoga en openvallende bovenmantel.
In de linkerhand een boek met vlammend hart, waarnaar hij met de rechterhand wijst.
De heilige draagt een ringbaard en snor.
De heilige Petrus Canisius werd geboren te Nijmegen op 8 mei 1521, als Peter Kanis.
Hij verlatijnste zijn naam in Petrus Canisius.
Te Fribourg in Zwitserland overleed hij op 21 december 1597.
Nijmeegs theoloog en de eerste Nederlandse pater jezuïet.
De heilige speelde een belangrijke rol in de Contra-Reformatie. Hij schreef verschillende
catechismussen.
Zijn beroemdste catechismus is de “Summa Doctrinae Christianae” uit 1555.
Deze catechismus werd in 27 talen vertaald en kende vele herdrukken.
Het is het meest herdrukte boek in de Nederlandse geschiedenis.
De Heilige Petrus Canisius werd in 1864 zalig verklaard en paus Pius XI verklaarde
hem heilig op 21 mei 1925.
Zijn feestdag is 21 december.

Ton Alers.

Naar overzicht

Beelden in onze parochiekerk (7)

Heilige Alphonsus Maria de Liguori.

Beeld in Lindehout, 180 cm. hoog en gepolychromeerd. Dit beeld staat rechts naast
de opgang naar het oksaal. De heilige staande in bisschopsgewaad met mijter en staf.
Met zijn rechterhand maakt hij een zegenend gebaar.
De heilige Alphonsus Maria de Liguori werd geboren te Marianella bij Napels in Italië als:
Alphonsus Maria Antonius Johannes Cosmas Damiaan Michael Gaspard de Liguori
op 27 september 1696.
Hij overleed te Pagani in de Italiaanse provincie Salerno op 1 augustus 1787.
De heilige was bisschop, kerkleraar, moraaltheoloog en de stichter van de congregatie
van de Allerheiligste Verlosser. Verlosser is in het Latijn redemptor, vandaar dat deze
congregatie bekend staat als de Redemptoristen.
Alphonsus Maria de Liguori werd zalig verklaard op 15 september 1816 door paus
Pius VII en heilig verklaard op 26 mei 1839 door paus Gregorius XVI.
Zijn feestdag is 1 augustus. Bekende Redemptoristen zijn o.a. de heilige Gerardus
Majella en de zalige Peerke Donders.
Bekend in onze omgeving is het Redemptoristenklooster Wittem, waar de heilige
Gerardus Majella als volksheilige wordt vereerd. Het beeld van de heilige Alphonsus
Maria de Liguori werd geschonken door de heer Brouwers, oud-voorzitter van het
kerkelijk zangkoor (herenkoor).

Ton Alers.

Naar overzicht

Beelden van heiligen in onze parochiekerk (6)

Heilige Barbara: Beeld in gips en 161 cm. hoog.
De RK. Mijnwerkersbond en de katholieke vereniging van mijnbeambten schonken dit
beeld aan onze parochie op 4 december 1947.Het beeld staat tegenover de doopkapel.
De H. Barbara, staande in een rijk gewaad, duidend op haar voorname afkomst.
Op haar hoofd een kroon. Op haar rechterhand een kelk op een missaal.Aan haar
rechtervoet een toren met drie vensters. Haar levensverhaal is een overgeleverde,
vrome legende uit de negende eeuw.
De legende verhaalt dat zij een beeldschone vrouw zou zijn geweest.Om haar tegen
opdringerige mannen te beschermen, die naar haar hand dongen, liet haar vader haar
opsluiten in een toren.
Tijdens haar opsluiting bekeerde zij zich tot het christendom.Zij liet in de toren, die
oorspronkelijk twee vensters had, een derde venster aanbrengenen duidde met die
drie vensters op de Heilige Drievuldigheid.
In 1969 werd zij uit de algemene liturgische kalender geschrapt, omdat men alleen
heiligen wilde behouden waarvan de historiciteit onomstotelijk vaststond.
De vermenging met legendevorming was in het geval van de heilige Barbara te groot.
In de plaatselijke heiligenkalenders bleven zulke heiligen wel bestaan.
De Heilige Barbara is patrones van o.a.: mijnwerkers, artilleristen en klokkenluiders.
Beschermster tegen brand, bliksem en tegen een plotselinge dood.
Haar feestdag is op 4 december.

Ton Alers

Naar overzicht

Beelden van Heiligen in onze parochiekerk (5)

Heilige Franciscus Xaverius Beeld in Lindehout en 130 cm. hoog uit 1875.
Grijs-wit-goud gepolychromeerd. Staande, gekleed in toga waarover heen een rochet
met stola. De handen gekruist voor de borst, een kruis omklemmend.
Het hoofd met ringbaard licht achterover gericht, de ogen in de verte starend.
Het beeld staat rechts van de doopkapel.
De heilige was een pater Jezuïet.
Hij werd geboren te Javier in Spaans Baskenland op 7 april 1506 als Fransisco de Yasu
de Azpilcuta y Xavier. Hij overleed in Shang Ch’uan te China 3 december 1552.
De heilige speelde tussen 1539-1540 een belangrijke rol in de bijeenkomsten die
leidden tot de stichting van de Sociëteit van Jezus, de Jezuïetenorde.
Hij was missionaris o.a. in Malakka (Maleisië), de Molukken (Indonesië), Goa (India),
Japan en China.
Na zijn overlijden werd zijn stoffelijk overschot overgebracht naar Goa in India en in
een glazen schrijn bijgezet in de Basiliek ‘Bom Jezus’.
Paus Gregorius XV verklaarde hem in 1622 heilig.
Zijn feestdag is 3 december.

Ton Alers

Naar overzicht

Beelden van Heiligen in onze parochiekerk (4)

Vierde aflevering

Beelden van het H. Hart, H. Hart van Maria, en van de H. Jozef.

Beeld van het H. Hart op het linker zijaltaar. In lindehout, 165 cm hoog.
Vervaardigd door het atelier Ramakers in 1890.
H. Hart: staande in rijk geplooid gewaad, met linkerhand wijzend naar het met een
doornenkroon omringd brandend hart op de borst, de rechterhand omlaag gericht.
De maand juni is de H. Hartmaand.
Beeld van het H. Hart van Maria op het rechter zijaltaar. In lindehout en 165 cm hoog.
Vervaardigd door het atelier Ramakers in 1890.
H. Hart van Maria: staande, met rijk geplooide bovenmantel en sluier om haar hoofd.
Rechterhand tegen de borst bij het met een dolk doorstoken en door een krans van
rozen omringd brandend hart. In de linkerhand een lelietak.
De maanden mei en oktober zijn de Mariamaanden.
Beeld H. Jozef naast het rechter zijaltaar. In lindehout, 146 cm hoog.
Vervaardigd door het atelier Ramakers in 1890.
H. Jozef: staande in geplooid gewaad. Op de linkerarm van de H. Jozef het in tuniek
gekleed, zegenend kind met wereldbol en halfzittend op de linkerarm van de H. Jozef.
De H. Jozef houdt in zijn rechterhand een bloeiende lelietak.
De maand maart is de H. Jozefmaand.
Oorspronkelijk waren die drie beelden gepolychromeerd (gekleurd).
Atelier Ramakers.
Het atelier Ramakers was gelegen in de Leursstraat, thans appartementencomplex.
Door het atelier Ramakers werden ook vervaardigd: het triomfkruis boven het
priesterkoor uit 1880. De preekstoel uit 1891. Processiebaldakijn uit 1884.
Een biechtstoel, twee knielbankjes en lijdenskruis uit de 19e eeuw.
De preekstoel is een geschenk van mevr. Schrijnemakers-Pluijmakers, grootmoeder
van o.a. prof. dr. A. Schrijnemakers.
Prof. Schrijnemakers heeft een zeer grote bijdrage geleverd aan de geschiedenis van
onze parochiekerk.

Ton Alers

Naar overzicht

Beelden van Heiligen in onze parochiekerk (3)

Derde aflevering: Heilige Antonius van Padua

In 1808 kwam de minderbroeder-franciscaan Thomas Voncken als pastoor naar Geleen.
In 1809 voerde pastoor Voncken de devotie tot zijn ordegenoot de H. Antonius van
Padua in. Een stukje van de pij van de H. Antonius werd in Rome verkregen door
toedoen van de Geleense pater Reinerus Penris, minderbroeder-conventueel.
Op 26 oktober 1809 werd de broederschap van de H. Antonius opgericht.
Van 12 tot 20 juni 1909 werd met grote luister het eeuwfeest van de Antoniusverering
gevierd. Door de komst van bedevaartgangers en talrijke gebedsverhoringen verwierf
onze kerk de status van genadeoord. Zo werd er elke dinsdagmorgen een hoogmis
opgedragen. Door de massale verbreiding van de Antoniusverering in geheel Nederland
in de 20e eeuw ging Geleen als bedevaartoord teloor.
De verering van de H. Antonius in onze kerk is echter blijven bestaan. Dit is te merken
aan de vele devotiekaarsen die opgestoken worden bij het Antoniusbeeld.
De feestdag van de Heilige Antonius is 13 juni.

Bezittingen:
Een theca met Antoniusreliek.
Een theca is een klein rond metalen doosje met een glaasje aan de voorzijde. In het
doosje bevindt zich een stukje van de pij van de Heilige Antonius.
Een gepolychromeerd neogotisch Antoniusbeeld in lindehout, ca. 1800.
Een zilveren kroontje voor het Antoniusbeeld.
Een vaandel van de Antoniusbroederschap uit het eerste kwart van de 20e eeuw.
De kelk van de pastoor.
Tegenover de opgang naar het oksaal staat een beeld van de H. Antonius in kunststof.

Over pastoor Voncken:
De grafsteen van pastoor Voncken bevindt zich aan de linkerzijde van de kerk. Op de
Mariaklok en op de haan van de toren staan de namen van de pastoor en de toenmalige
burgemeester Lemmens gegraveerd met in de haan nog het jaartal 1843.
De kerkklokken werden in 1799 door de Franse bezetter uit de toren gehaald.
De kleinste kerkklok mocht blijven hangen en werd later Mariaklok genoemd.
Na de Franse tijd (1794 – 1813) werden twee nieuwe kerkklokken gegoten.
In 1843 kwam er een nieuwe haan op de toren.

Straten in Oud Geleen:
De Antoniusstraat is naar de Heilige Antonius vernoemd.
De Past. Vockenstraat is naar pastoor Voncken vernoemd.

Jaarmarkten:
Geleen kende twee jaarmarkten: de Eligiusjaarmarkt en de Antoniusjaarmarkt die
allebei hetzelfde verloop en dezelfde invulling kenden.

Ton Alers

Naar overzicht

Beelden van Heiligen in onze parochiekerk (2)

Tweede aflevering: De Heilige Eligius

In onze kerk werd in 1485 een altaar toegewijd aan de H. Eligius.
De H. Eligius, op zijn Frans “Saint Eloi” en in het Geleense dialect Sinteloa, leefde van
590 tot 660. Oorspronkelijk was hij hoefsmid, later goudsmid en muntmeester van de
Frankische koningen Clotarius II en Dagobert I..
Ook was hij een bekend beeldend kunstenaar. Na zijn priesterwijding werd hij
o.a. bisschop van Doornik/Tournai in Waals België en bisschop van Noyon in het
departement Oise in de regio Picardie in Frankrijk. Hij is o.a. de patroon van hoefsmeden,
goud- en zilversmeden, boeren, knechten en horlogemakers.
De heilige wordt aangeroepen tegen o.a. paardenziekten, zweren en zenuwziekten.
De H. Eligius maakte van onze parochiekerk een bedevaartskerk. Van heinde en verre
trokken pelgrims naar Geleen om genezing te vinden voor zweren en hun paarden te
laten zegenen.
Eind 19e eeuw trokken ook smeden, andere ambachtslieden en boeren naar Geleen.
Op 30 april 1852 werd door het gemeentebestuur van Geleen besloten om op één
december, de feestdag van “Sinteloa”, een jaarmarkt te houden in de vorm van een
veemarkt. In het begin van de 20e eeuw verliep deze jaarmarkt, maar hij werd in 1936
weer hersteld.
Na de tweede Wereldoorlog werd de jaarmarkt in 1957 andermaal ingesteld, maar ging
korte tijd later teloor. Door de komst van de mijnindustrie kwam het feest van de
H. Eligius meer en meer in het gedrang en werd het feest verdrongen door het
Barbarafeest op 4 december.
In 1963 was de Eligiusverering in onze kerk geheel verdwenen.
Bezittingen:
Onder de toren staat een Eligiusbeeld in lindehout, 60 cm. hoog, uit de 17e eeuw.
Op de kruising van het koor en linker transept een neogotisch Eligiusbeeld in lindehout,
150 cm. hoog uit 1876. Deze beeldenaar werd geschonken door pastoor Baggen uit
Oirsbeek die afkomstig was uit Geleen.
De parochie bezit twee reliekhouders van de H. Eligius: een roodkoperen, vergulde,
gotische reliekhouder, 35 cm. hoog, uit de 2e helft van de 15e eeuw.
De reliekhouder heeft zes kassen. In een van de kassen een tand van de H. Eligius.
Een reliekhouder in zilver, 35,5 cm. hoog. In de reliekhouder een botreliek (wervel)
van de H. Eligius.
Norbertus Ulrichs, kapelaan bij pastoor Lessenich, schonk deze reliekhouder in 1727. Straten in Oud-Geleen: De Eloystraat werd naar de H. Eligius vernoemd.

Ton Alers.

Naar overzicht

Beelden van Heiligen in onze parochiekerk (1)

Ton Alers heeft een beschrijving gemaakt van alle 13 heiligenbeelden in onze
kerk. In de komende uitgaven van het parochieblad zal telkens één aflevering
verschijnen. Dit is de eerste, gewijd aan de patroonheiligen van onze parochie.

De Heiligen Marcellinus en Petrus, patronen van onze parochie. Beide Heiligen werden in
304 te Rome onthoofd. Paus Damasus I deed hiervan verslag, hij had dit vernomen van
de beul zelf.
De H. Marcellinus was priester en de H. Petrus was leerling van de H. Marcellinus; hij had
een van de lagere wijdingen ontvangen, die van exorcist. Beide Heiligen werden begraven
in een catacombe aan de Via Labicana, thans Via Casilina, te Rome op 3 km afstand van
de “Porta Maggiore”. Bij de catacombe in de Romeinse wijk Monti werd een kerk
gebouwd, de “Santi Marcellino e Petro”.
Relieken van de beide Heiligen werden in 828 door Einar, secretaris van keizer Karel de
Grote, vanuit Rome meegebracht naar Aken. Vanuit Aken kwam een reliek terecht in de
St.-Servaas te Maastricht.
Een deel van de relieken bleef achter in de Franse stad Soissons. Einar haalde enige tijd
later de achtergebleven relieken op en daarna kwam een van de relieken in onze
parochiekerk.
Ten noorden van de Alpen zijn twee kerken toegewijd aan beide Heiligen: de onze in
Oud-Geleen en de basiliek te Seligenstadt in de Duitse deelstaat Hessen.
Omdat er weinig bekend is over beide Heiligen blijft de devotie tot de patroonheiligen in
onze parochie beperkt tot hun feestdag op 2 juni.
De beide beeldenaren van de H.H. Marcellinus en Petrus bevinden zich op een sokkel
tegen de zuilen links en rechts van de communiebank in het middenschip. Ze werden in
1875 geschonken door de arts Colaris, de schoonzoon van koster Lambert Meijs.

Ton Alers.

Naar overzicht